Ana sayfa Kpss Tarih Konu Anlatımları Türkiye Tarihi

Türkiye Tarihi

8
0

Malazgirt Meydan Savaşı’ndan başlayarak gü­nümüze kadar gelen döneme Türkiye Tarihi’dir. Bu dönem içinde Ana­dolu Selçuklu, Beylikler, Osmanlı Tarihi ve Türkiye Cumhuriyeti Tarihi yer almaktadır. 11. yüzyıldan bugüne kadar devam eden bu döneme Türkiye Tarihi denir.

TÜRKİYE TARİHİ

  • Bizans ile Büyük Selçuklu arasında yapılan Malazgirt savaşından sonra kurulan Türk beylikleri ile Türkiye Tarihi başlamıştır.

 SALTUKLULAR

  • Saltuk Bey tarafından Erzurum ve çevresinde kurulmuştur.
  • Anadolu’daki ilk Türk devleti beyliğidir.
  • Önemli eserleri; Mama Hatun Türbesi, Erzurum Tepsi minare,   Üç Kümbetler,   Erzurum Ulu Camii

 DANİŞMENDLİLER

  • Danişmend Ahmet Gazi tarafından Sivas, Malatya,   Tokat civarında kurulmuştur.
  • Kendi adına para bastıran ilk hükümdar Ahmet Gazi’dir.
  • Beylikler arasında sınırları en geniş ve en güçlü olanıdır.
  • Yapmış oldukları Yağıbasan Medresesi Anadolu’daki ilk medresedir.
  • Önemli eserleri; Kayseri Ulu cami, Niksar Ulu cami en önemli eserleridir.

MENGÜCEKLİLER

  • Erzincan merkez olmak üzere Mengücek Gazi tarafından kurulmuştur.
  • Divriği civarında hüküm sürmüşlerdir.
  • Muvaffakudin Abdüllatif önemli bilim insanıdır.
  • Önemli eserler; Divriği Ulu cami ve Külliyesi(Anadolu’nun en eski külliyesi)
  • Divriği külliyesi, UNESCO’nun Dünya mirası listesinde yer almaktadır.

 ARTUKLULAR

  • Artuk Bey tarafından kurulmuştur.
  • Hasankeyf, Harput,  Mardin şeklinde varlıklarını sürdürmüşlerdir.
  • Beylikler arasında en son yıkılan beyliktir.
  • Beyliğin hükümdarları için Melik unvanı kullanılmıştır.
  • Marco Polo burada bulunan halılardan çok bahsetmiştir.
  • Sibernetiğin kurucusu olan El-Cezeri bu dönemde yaşamıştır.
  • Malabadi Köprüsü, Dünya’nın en büyük taş kemerli köprüsüdür.
  • En önemli eserleri; Artuklu Sarayı,  Malabadi Köprüsü,   Hatuniye medresesi,  Muzafferiye medresesi,  Kasımiye medresesi

ÇAKALAR

  • Çaka bey tarafından İzmir ve çevresinde kurulmuştur.
  • Beyliğin kuruluş tarihi olan 1081 Türkiye Cumhuriyeti Deniz Kuvvetleri Komutanlığının kuruluş yılı olarak kabul edilmektedir.
  • Çaka Bey, İstanbul’u ele geçirmek amacıyla Peçenekler ve Selçuklular ile ittifak kurmuştur.

 Kurulan Diğer Beylikler

  • Çubukoğulları →Harput
  • Dilmaçoğulları→ Bitlis
  • Sökmenliler(Ahlatşahlar)→ Ahlat
  • Tanrıvermişoğulları →Efes
  • Kızılarslanoğulları →Siirt
  • İnaloğulları→ Diyarbakır

 

ANADOLU SELÇUKLU DEVLETİ

Süleyman Şah Dönemi:

  • Anadolu Selçuklu hükümdarı Melikşah’tan aldığı ferman ile İznik civarında Büyük Selçuklu Devletini kurmuştur.
  • Mezarı önceden Ceber Kalesinde bulunmaktayken 2015’te Şah Fırat operasyonu ile Eşme Köyü’ne taşınmıştır.

Kılıçarslan Dönemi:

  • Kayınpederi Çaka Bey’i Bizans’ın kışkırtmaları sonucu öldürmüştür.
  • Haçlı tehlikesine karşı başkenti İznik’ten Konya’ya taşımıştır.

Mesut Dönemi:

  • Haçlı ordusunu yenmiştir.
  • Batı Kaynakları Anadolu’dan ilk kez Türkiye diye bahsetmiştir.
  • İlk bakır para bu dönemde basılmıştır.
  • İlk imar ve şehircilik faaliyetleri bu dönemde yaşanmıştır.

Kılıçarslan dönemi:

  • Sultan-ı Muazzam unvanını almıştır.
  • Kayseri civarında Yabanlu Pazarı’nı kurmuştur.
  • Bizans ile yapılan Miryokefalon (Kumdanlı-Yurt tutan) savaşı ile Anadolu’nun Türk yurdu haline gelmesi kesinleşmiştir.
  • Anadolu’nun ilk kervansarayı olan Alay Han yapılmıştır.
  • İlk altın para basılmıştır.

Gıyaseddin Keyhüsrev dönemi:

  • 2 kez tahta geçmiştir.
  • Antalya alınmıştır.
  • Hıristiyanlar için Mina adı verilen mahalleler kurulmuştur.
  • Venedik ile ilk ticaret antlaşması imzalanmıştır.
  • İlk hastane(Gevher Nesibe) ile ilk medrese(Koca Hasan medresesi) bu dönemde yapılmıştır. Ravendi,   Selçuklu Tarihi adlı eserini I. Gıyaseddin Keyhüsrev’e sunmuştur.

İzeddin Keykavus dönemi:

  • Sinop fethedilmiştir.
  • Abbasi halifesi tarafından kendisine Sultanü’l Galip unvanı verilmiştir.
  • Anadolu Selçuklu devletinin ilk tersanesi Sinop’ta açılmış- tır.

Alaadin Keykubad dönemi:

  • Moğol saldırılarına karşı Eyyubilerle anlaşılmıştır.
  • Alanya ve Suğdak limanı alınmıştır.
  • 1230 Yassıçemen savaşı ile Harzemşahlar yenilmiştir.
  • Anadolu Selçuklu devletinin ilk donanması oluşturulmuştur.

Gıyaseddin Keyhüsrev dönemi:

  • Baba İshak isyanı başlamış ve zorlukla bastırılmıştır.
  • Moğollarla Kösedağ savaşı yapılmış ve Anadolu Selçuklu devleti yenilmiştir. Bu savaştan sonra Türk Siyasi birliği bozulmuştur.

NOT: Saadettin Köpek I. Alaadin Keykubad ve II. Gıyaseddin Keyhüsrev döneminde vezirlik yapmıştır.  Zazadin Han’ı yaptırmıştır.

NOT: Sultan II. İzeddin Keykavus’un mezarı Türkiye sınırları dışındadır. (Kırım’da) ○ Şehirlere verilen bazı ünvanlar

Konya: Darülmülk

Sinop: Aşk Diyarı

Kayseri: Fetih kapısı

Sivas: Yücelik

 

 Anadolu Selçuklu Devleti’nin yıkılmasından sonra kurulan Beylikler

  • Karamanoğulları: Konya civarında kurulmuştur. Kendilerini Büyük Selçuklu devletinin varisi olarak görmüşlerdir.
  • Germiyanoğulları: Kütahya civarında kurulmuştur. Topraklarını çeyiz olarak Osmanlı’ya vermişlerdir.
  • Dulkadiroğulları: Elbistan civarında kurulmuştur.
  • Karesioğulları: Balıkesir civarında kurulmuştur. Osmanlıya katılan ilk beyliktir.  Ankara savaşından sonra tekrar kurulmamıştır.
  • Candaroğulları: Sinop civarında kurulmuştur.
  • Menteşeoğulları: Muğla civarında kurulmuştur.
  • Aydınoğulları: Aydın civarında kurulmuştur.
  • Saruhanoğulları: Manisa civarında kurulmuştur.
  • Hamitoğulları: Antalya ve Isparta civarında kurulmuştur.
  • Ramazanoğulları: Adana ve çevresinde kurulmuştur.

NOT: Karamanoğulları,   Germiyanoğulları,   Dulkadiroğulları ve Ramazanoğulları dışında hepsi denizcilikle uğraşmışlardır.

 

ANADOLU SELÇUKLU DEVLETİNDE KÜLTÜR VE UYGARLIK

  • Anadolu Selçuklu Devleti kültür ve uygarlığı ile Büyük Selçuklu Devleti kültür ve uygarlığı hemen hemen benzer yapıdadır.

Devlet yönetimi

  • Hükümdarlar daha çok Rükneddin, Gıyaseddin,   İzeddin,   Keykubat,   Keykavus gibi unvanlar almıştır. Bu ise Selçukluların Fars kültüründen etkilendiğinin kanıtıdır.
  • Sultanların kendi adına hutbe okutması ilk kez I. Kılıçarslan döneminde olmuştur.
  • Divan teşkilatına Divan-ı Pervane eklenmiştir. Tımarların düzenlenmesinden sorumludur.
  • İlk tımar sistemi Tokat’ta uygulanmıştır.

Ordu Teşkilatı

  • Anadolu Selçuklu Devletinde donanma ordunun önemli bir gücünü oluşturmuş Donanma komutanına Meliküs-Sevahil denilmiştir.

 Toplumsal Yapı

  • Anadolu Selçuklu Devletinde ahilik teşkilatı ö
  • Ahilik teşkilatı esnaf ve zanaatkar kuruluş
  • Ahilik teşkilatının kurucusu Ahi Evran’dı (Asıl adı Şeyh Nasirüddin’dir)
  • Temeli abbasilerdeki Fütuvet teşkilatıdı
  • Ahi teşkialtının önemli merkezi Kırşehir, Konya ve Kayseri’dir.
  • Alaadin Keykubat döneminde Ahilik teşkilatı kurulmuş- tur.
  • Manevi lideri Hacı Bektaşi Veli’
  • Ahiliğin temel mesleği Dabbaklık’tı
  • Ahi Evran teşkilatın yapısını Letaif-i Hikmet adlı eserinde anlatmıştır.
  • Ahilerin toplandıkları yerlere Zaviye denir.
  • Ahilerin nasıl davranması gerektiği Fütuvetname adlı eserde toplanılmıştır.
  • Ahi teşkilatına Gayr-i Müslimler üye olamaz.
  • Ahi Evran’ın eşi Fatma Bacı liderliğinde Bacıyan-ı Ruum teşkilatı kurulmuştır. Temel felsefesi ise ‘’Eşine, aşına ve işine dikkat et’’tir.

 Dil,  Edebiyat ve Bilim

  • Anadolu Selçuklu Devleti’nin resmi dili Farsça’dır.

○ Mevlana

  • Mesnevi, Mektubat,  Fihi Ma fih,  Divan-ı Kebir önemli eserleridir.
  • Oğlu Sultan Veled zamanında Mevleviye tarikatı ortaya çıkmıştır.

○ Yunus Emre

  • Risaletü’n Nushiye en önemli eseridir. ○ Hacı Bektaş-i Veli
  • Ahi teşkilatının manevi lideridir.
  • Osmanlı ordusunda Yeniçeriler, Bektaşilik kurallarına göre yetiştirilirdi.
  • Makalat en önemli eseridir.

○ Muhyiddin Arabi

  • Ekberiliğin kurucusudur.
  • Vahdet-i Vucud görüşünü savunmuştur.
  • Yavuz Sultan Selim mezarını bulup Türbe yaptırmıştır.

○ İbn-i Bibi

  • Devrin önemli tarihçilerindendir.

○ Caca Bey:

  • Kırşehir’de medrese yaptırmıştır.

○ Hacı Paşa

  • Anadolu’un İbn’i Sina’sı olarak bilinmektedir.

 Önemli Mimari Eserler

  • İlk Medrese →Koca Hasan Paşa
  • İlk Camii→ Diyarbakır Ulu Cami
  • İlk Kervansaray→ Alay Han
  • İlk Külliye→ Hunad Hatun
  • İlk Darüşifa →Gevher Nesibe Hatun

NOT: İstanbul,   Bursa,   Edirne ve Trabzon’daki tüm eserler Osmanlı devletine aittir.

NOT: Sultan,   Bey,   Yeşil sözcükleri varsa bu eserler Osmanlı devletine aittir.

NOT: Anadolu’da en çok eseri olan devlet Anadolu Selçuklu Devleti’dir.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here