Ana sayfa Vatandaşlık Vatandaşlık İdare Hukuku

Vatandaşlık İdare Hukuku

13
0

İdare Hukuku

Vatandaşlık İdare Hukuku konuları arasında heryıl ortalama 2 soru gelmektedir. Adayların İdare Hukukuna çalışması için aşağıda konu anlatımı ve aynı zamanda konu sonu testi hazırladık. Konu içeriklerinden faydalabilirsiniz

Kamu yararı düşüncesi hakimdir. Kar amacı gütmez.

  • Kamu yararı düşüncesi hakimdir. Kar amacı gütmez.
  • Sürekli bir devlet fonksiyonudur.
  • İdare ve özel kişiler arasında eşitlik yoktur.
  • Üstün ve ayrıcalıklı yetkilerini kullanır.
  • Mahkeme kararlarına (içtihatlara) dayanan bir hukuk dalıdır. 

Milli güvenliğin temini; Milli güvenliğin sağlanmasından ve TSK’nın yurt savunmasına hazırlanmasından TBMM ye karşı Bakanlar Kurulu sorumludur.

Kamu hizmetleri; bayındırlık, eğitim, sağlık, haberleşme gibi..

Kolluk faaliyetleri; emniyet, iç güvenlik, asayişe yöneliktir. EGM ve Jandarma görev yapar.

Özendirme ve teşvik(destekleme) faaliyetleri

Planlama faaliyetleri; örneğin siyasi konularda MGK , ekonomik konularda Devlet Planlama Teşkilatı

İç düzen faaliyetleri; personel alımı, eğitimi, araç gereç temini

  • Hukuk devleti ilkesi
  • Laiklik ilkesi
  • Merkezden ve yerinden yönetim ilkesi
  • Yetki genişliği ilkesi
  • İdarenin bütünlüğü ilkesi
  • Demokratik devlet ilkesi
  • Güçlü yönetimi sağlar
  • Hizmetler daha az harcamayla yürütülür.
  • Bürokrasi ve kırtasiyeciliğe neden olur.
  • Demokrasiye tam olarak uygun değildir.
  • Hizmetlerin bölge gereksinimlerine göre yürütülmesi zordur.

Yetki Genişliği,merkeze danışmadan,merkez adına karar alabilme yetkisidir. Sadece illerde uygulanır. Bu yetkiyi sadece VALİ kullanır

Yerel yerinden yönetim, kamu tüzel kişilikleri oluşturmuştur. İl Özel İdareleri, Belediyeler, Köyler

Hizmet yerinden yönetim, mal topluluğudur. TRT, Üniversiteler, Birlikler, Odalar

Hiyerarşi:Üst makamların astları üzerinde sahip oldukları hukuki güç.

Hiyerarşik Amirler

  • Merkez İdare – Bakan
  • İl Genel İdaresi – Vali
  • İl Özel İdaresi – Vali
  • Belediye İdaresi – Belediye Başkanı
  • Köy İdaresi – Muhtar

 

İdari Vesayet: Merkezi idarenin,yerinden yönetim kuruluşlarını denetleme yetkisidir. İçişleri Bakanı, vali ve kaymakam temel vesayet makamlarıdır.

Mali İltizam Sözleşmeleri: Mültezim adı verilen karşı tarafa bedel karşılığında belli bir hizmetin götürülmesidir.

Kamu İstikraz (Borçlanma)Sözleşmeleri: Tahvil, bono vb senetler karşılığında halktan borç para alınmasını sağlayan akdi ilişkidir.

Kamu Hizmeti İmtiyaz Sözleşmeleri: Bir kamu hizmetinin özel kişi tarafından kurulması ve belli bir süre işletilmesini ön gören sözleşmedir.

Orman İşletme Sözleşmeleri: 1982 anayasasından sonra anayasaya engel olduğundan yapılamamaktadır.

İdari Hizmet Sözleşmeleri: Sözleşmeli personel gibi kişiler ile idare arasında yapılan sözleşmelerdir.

 

  • Aleniyet İlkesi
  • Serbest rekabet ilkesi
  • Sözleşmeyi yapmak isteyende belli bir yeteneğin aranması ilkesi

Devlet İhale Kanunu(dik)

  • kapalı teklif,
  • açık arttırma ve eksiltme,
  • pazarlık-yarışma

Kamu İhale Kanunu(kik)

  • açık ihale,
  • belirli istekler arasından ihale,
  • pazarlık doğrudan temin
  • İhale kararını almaya İHALE KOMİSYONU  yetkilidir.
  • Harcamalara ilişkin sözleşmeler, üç gün içinde Sayıştay’a gönderilir. Sayıştay tescil sözleşmelerini 15 gün içinde sonuçlandırmak zorundadır. 

 

NOT: Bakanlar Kurulunun devlet adına imtiyaz verme yetkisi vardır.

Kamulaştırma: Karşılığı peşin ödenmek koşuluyla kamu yararı için özel mülkiyette bulunan taşınmazın bir kısmına veya tamamına zorla el konulmasıdır. Bedel davalarına Asliye Hukuk Mahkemeleri bakar.

  • Peşin ödemenin İstisnaları (taksitlendirme 5 yılı geçemez)
  • Tarım reformu
  • Orman yetiştirilmesi
  • Kıyıların korunması
  • Turizm amaçlı faaliyetler
  • Büyük enerji,iskan ve sulama projeleri
  • Olağanüstü dönemlerde taşınır mallara el konulması İSTİMVAL dir.
  • Geri alma hakkı 5 yılın sonundadır. Bu hak 1 yıl içinde kullanılmalıdır.

Devletleştirme: Özel işletmelere kamu yararının zorunlu kıldığı durumlarda zorla el konulmasıdır.

  • Devletleştirme >>  özel teşebbüs işletmeleri
  • Kamulaştırma  >>  özel mülkiyet

Geçici İşgal:

  • Bayındırlık işlerinde taşınmaza geçici olarak el konulmasıdır. (İl idare kurulu)

Başkent Teşkilatı: Cumhurbaşkanı, Başbakan, Bakanlar Kurulu, Bakanlıklar, Yardımcı Kuruluşlar (danıştay, MGK, DPT, Sayıştay)

Cumhurbaşkanı

  • Cumhurbaşkanı bağı örgütler
  • DDK
  • Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği
  • Cumhurbaşkanlığı danışmanlığı
  • Başyaverlik
  • Cumhurbaşkanlığı özel kalem müdürü

Başbakanlık

Başbakanlık teşkilatında başbakandan sonra gelen yetkili kişi başbakanlık müsteşarıdır. Başbakanlık müsteşarı en yüksek devlet memurudur.

Başbakanlığa bağlı örgütler

  • DPT
  • MİT
  • Diyanet
  • Özelleştirme idaresi başkanlığı
  • TÜİK
  • Vakıflar genel Müdürlüğü
  • Hazine Müsteşarlığı
  • Dış Ticaret Müsteşarlığı
  • Gümrük müsteşarlığı
  • Genel Kurmay Başkanlığı
  • Basın yayın genel müdürlüğü
  • Milli Piyango idaresi
  • Anadolu ajansı
  • Atom enerjisi kurumu
  • Tapu kadastro genel müdürlüğü
  • Delet Personel daire başkanlığı
  • TOKİ

Bakanlar Kurulu

Siyasi Görevi: Ülkenin genel siyasetini yürütmek

İdari Görev: Tüzük yönetmelik çıkarmak

Bakanlıklar

Bakan: bakanlık hizmetlerinin hükümet programı kalkınma planları, yıllık programları, mevzuat uygun yürütülmesinden başbakana karşı sorumludur.

Bakanın idari yetkileri

  • Devlet tüzel kişiliğini temsil etme
  • Hiyerarşik yetki
  • Yönetmelik çıkarma
  • Harcama
  • İdari vesayet

Bakanlığın ana hizmet birimleri

….Genel Müdürlüğü

Bakanlığın danışma ve denetim birimleri

  • Teftiş kurulu
  • Araştırma ve planlama koordinasyon hukuku müşavirliği

Bakanlığın yardımcı birimleri

  • Personel genel müdürlüğü
  • Özel kalem müdürlüğü

Merkeze yardımcı Kuruluşlar

  • Danıştay
  • Sayıştay
  • MGK
  • DPT

Taşra Teşkilatı: İl idaresi (vali, il idare kurulu, il idare şube başkanları), İlçe İdaresi (kaymakam, ilçe idare kurulu, ilçe idare şube başkanları), Bucak İdaresi (bucak müdürü), Bölgesel Kuruluşlar (karayolları, orman genel müdürlüğü gibi)

Vali: İçişleri Bakanının önerisi, Bakanlar Kurulu ve Cumhurbaşkanı onayıyla atanırlar.

NOT: İl ve ilçelerin kurulması,kaldırılması,adlarının değişimi,ilçenin başka ile bağlanması kanunla yapılır.

NOT: Bakanlar Kurulunun devlet adına imtiyaz verme yetkisi vardır.

1. Yararları

  • Bürokrasi ve kırtasiyecilik azalır
  • Hizmetler yöresel ihtiyaçlara göre yürütülür
  • Demokratik esaslara uygundur

2. Zararları

  • Ülke bütünlüğünü sarsabilir
  • Mali denetim zordur
  • Partizanca uygulamalara yol açabilir

MAHALLİ İDARELER ( YERİNDEN İDARE)

  • Seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişileridir
  • Yetkileri yerinden yönetim ilkesine uygun olarak kanunla düzenlenir
  • Seçimleri 5 yılda bir yapılır
  • Yargı yolu açıktır
  • Görevleri ile ilgili hakkında soruşturma açılan mahalli idare organları üyelerini İçişleri Bakanı geçici bir tedbir olarak kesin hükme kadar uzaklaştırabilir
  • Kendi aralarında Bakanlar Kurulu’nun izni ile birlik kurmaları, görevleri yetkileri ve merkez idare ile karşılıklı bağ ve ilgileri kanunla düzenlenir
  • İl Özel İdaresi, Belediye, Büyükşehir Belediyesi ve Köy İdaresi’nden oluşur

5 e ayrılır

  • idari kamu kurumları

     

  • iktisadi kamu kurumları

     

  • sosyal kamu kurumları

     

  • bilimsel, teknik, kültürel kamu kurumları

     

  • kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları

anayasada yerel yönetim kuruluşları dışında yerinden yönetim kuruluşlarından bahsedilmiyor. Bazıları özel olarak düzenlenmiş. Üni,TRT, TDK,

4 temel özelliği vardır.

  • Devlet tüzelkişiliği dışında ayrı kamu tüzelkişiliğine haiz.

     

  • Bu bağlamda özerkliğe sahipler.bundan kasıt kendi görev alanlarına ilişkin olarak serbestçe irade beyanına sahip, hak sahibi olup yükümlülük altına girebiliyor. Sadece uzmanlık alanları ile sınırlı kararlar alabiliyor. Buna ihtisas (specialite) ilkesi denir.

     

  • Hizmet yönünden yönetim kuruluşları coğrafi bakımdan sınırsızken konu bakımından sınırlı.
  • Merkezi idarenin denetimine tabidir. Bu da idari vesayet denetimidir. Bunların organları üzerinde (karar organlarını görevden alma) yada işlemleri üzerinde (onaya tabi kılma, yürürlükten kaldırma) olabilir. KİT lerde vesayet denetimi daha hafifken idari kamu kurumlarında ise en ağırdır.

     

  • Bunlar ayrı bir malvarlığına ve bütçeye sahiptir. Bir kısmı katma bütçeli (genel bütçenin bir ekidir, TBMM tarafından onaylanır, Sayıştay denetimine ve genel muhasebe kanuna tabidir.)bir kısmı da özerk bütçeye sahiptir.(kendi karar organlarınca kabul edilen bütçe). Uygulandıktan sonra TBMM denetimine tabidir. Bu denetim KİT’ler için Başbakanlık Yüksek Denetleme komisyonunca yapılır. Diğerleri için TBMM.

İdari kamu kurumları: başbakan ya da bakanlıklara bağlı veya ilgili olarak kurulmuş.(karayolları gm bayındırlık, sosyal hizmetler çocuk esirgeme, vakıflar gm., orman gm, köy hizmetleri) bağlı oldukları ana hizmetlerinden farklı davranmıyor. Katma bütçelidir. İlgili bakanlığın vesayet denetimi geniş.

Sosyal kamu kurumları: bağkur, SSK, emekli sandığı. Sosyal güvenliğe ilişkin görevleri icra eder.

Bilimsel, teknik, kültürel kk.: bilimsel alanlar – üni, YÖK, ÖSYM, üniversiteler arası kurum. Bunların ayrı kamu tüzelkişiliği vardır. Ancak fakülte ve yüksekokulların yok. Anayasanın 130 ve 131. maddelerinde üniversiteler düzenlenmiştir. Bilimsel özerklikten bahseder. Bunlar üzerinde YÖK bir denetim kurumu olarak görülmüştür. Teoride bir idari vesayet denetimi olarak değerlendirmek gerek. Pratikte alınan her karar üzerinde denetim var ve vesayet denetimi yetkisinin istisnailiğini engelleyici durum söz konusudur. TRT, TDİLK, TTARİHK, Devlet tiyatroları, devlet opera ve balesi – kültürel. TÜBİTAK ve tuba – bilimsel.

Meslek kuruluşları: anayasada özel olarak 135. maddede. Aslında Dernek niteliğindedir. Bunlara anayasa kamu tüzelkişiliği tanıyor. Bir idari organ haline getiriyor. Bizde devlet organı içinde getirilmesinin nedeni üzerlerinde denetimin daha iyi sağlamak.karar organları seçimle başa gelir. Bunlara üyelik zorunlu. Bunun tek istisnası memurlar. Kamu avukatlarının baroya üye olmaları zorunlu değil. Karar organları görevden alınamaz. Acil durumlarda ancak hakim kararıyla alınabilir. Kamu düzeni, mülki güvenlik için görevden alınmaları halinde 24 saat içinde hakime sunulmalı ve hakimin 48 saat içinde kararı gerek.

İktisadi kamu kurumları: kendi içinde ikiye ayrılır. KİT (kamu iktisadi teşebbüsleri) ve KİT statüsünde olmayan iktisadi kamu kurumları(TELEKOM, BİT, kamu bankaları). İdarenin iktisadi anlamda 2 tür yeri vardır. Bunlar bizzat ekonomik aktör olarak belli faaliyetleri devletin yürütmesi ki bunlar da kamu hizmeti niteliğindeki faaliyetler (elek, su, telefon ) ve kamu hizmeti niteliğinde olmamasına rağmen yürüttüğü faaliyetler (maden, petrol, tekel) olarak ikiye ayrılır. Bir diğeri ise ekonomik faaliyetleri bizzat yürütmüyor, bu faaliyetler yürüten özel işletmeler üzerinde denetim, düzenleme ve yönlendirme faaliyetlerini (regülasyon) yerine getiriyor. (RTÜK, BDDK, REK.K, SPK, EPDK)

 

  • radyo ve televizyon üst kurulu
  • telekomünikasyon kurumu
  • sermaye piyasası kurumu
  • bankacılık düzenleme ve denetleme kurumu
  • enerji piyasası düzenleme kurumu
  • kamu ihale kurumu
  • rekabet kurumu
  • tütün ve alkol piyasası düzenleme kurumu

PAYLAŞ
Önceki makaleÇarpanlara Ayırma Konu Anlatımı
Sonraki makaleKpss-Vatandaşlık-Yargı
Bilim Delisi, Öğretmen, Yazılımcı, Grafiker ve Editör Kendi işini kendi yapmayı seven sürekli gelişime açık, yenilikleri hayranlıkla izleyen ve bunu kendinde izleyen, sürekli araştıran bilginin yararlı ve paylaşılması gerektiğine inanan genç teknoloji aşığı... Adobe Photoshop Adobe Illustraor Adobe After Effects Wordpres Editör Yazılımcı ( ASP, SQL) Öğretmen Elektronik Programcısı "Fazlasından Hiç Çekinmedim, Üzüldüğüm Azına Kaldıklarım"

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here