Ana sayfa Kpss Tarih Testleri İslamiyet Öncesi Türk Tarihi

İslamiyet Öncesi Türk Tarihi

12
0

İslamiyet Öncesi Türk Tarihi ile ilgili konu anlatımı. İslamiyet Öncesi Türklerdeki Devletler, Kuruluşları Ayrı ve Başlıklar altında. İslamiyet Öncesi Türk Devletlerinin kuruluşu hepsi ayrı başlıklar altında. Konu sonunda aynı zamanda bununla ilgili bir de test bulunmaktadır.

GÖÇLERİN NEDENLERİ

  • Boylar arasındaki mücadeleler
  • Elverişsiz iklim koşulları
  • Çin ve Moğol baskıları
  • Yeni yurt edinme düşüncesi
  • Nüfusun hızla artması
  • Hayvan hastalıklarının artması
  • Cihan Hâkimiyeti düşüncesi gibi nedenlerden dolayı Türkler
  • Dünya’nın birçok bölgesine göç etmişlerdir

GÖÇLERİN SONUÇLARI

  • Türk kültürü çok geniş bir alana yayılmıştır.
  • Türk tarihini bir bütün olarak incelemek zorlaşmıştır.
  • Farklı yerlerde farklı devletler kurulmuştur.
  • Gittikleri bölgeden etkilenmiş ve o bölgeyi etkilemişlerdir.
  • Bazı Türk boyları milli kimliklerini kaybetmiş ve asimile olmuşlardır.
  • Kavimler göçüne neden olmuştur.

Anav: Orta Asya’daki en eski kültür bölgesidir.At ilk defa bukültür’de görülmüştür.

Afanesyevo: Türklere ait en eski kültür bölgesidir.

Andronova: Altından ve tunçtan yapılan ilk eşyalar bu kültür bölgesinde görülmüştür.

Tagar: En yeni ve en gelişmiş kültür bölgesidir.

Karasuk: İlk demir işletmeciliğin görüldüğü kültür bölgesidir.

Kelteminar: Balıkçılık faaliyetleriyle uğraşılan kültür bölgesidir.

  • Bilinen ilk Türk topluluğudur.
  • Karadeniz’in kuzey taraflarında kurulmuştur.
  • Bilinen en ünlü hükümdarları Alp Er Tunga’dır(Afresiyab).
  • Tarihin ilk kadın hükümdarı olan Tomris Hatun İskitler döneminde yaşamıştır.
  • İlk üzengiyi yapmışlardır.
  • Altın ve gümüş işletmeciliğinde öncü olduklarından dolayı kendilerine Bozkırın Kuyumcuları unvanı verilmiştir.
  • Amazon Kadın savaşçıları bu dönemde faaliyet göstermişlerdir.
  • İskit-Pers savaşlarından dolayı Firdevsi’nin Şehname adlı eserinde Alp Er Tunga’dan bahsedilmiştir.
  • Günümüzdeki Yakut Türkleri İskit soyundan gelmektedir.
  • Şu destanı önemlidir. İskit hükümdarı Şu ile Makedonyalı Büyük İskender arasındaki mücadelelerden bahsedilmiştir.
  • Bilinen teşkilatlı ilk Türk devletidir.
  • Bilinen ilk hükümdarı Teoman’dır. Teoman, “Sonsuzluk” ve “genişlik” anlamına gelen “Tan-hu” ve “Şanyü” unvanlarını almıştır.(2018 9.Sınıf güncellenmiş Meb tarih kitabı) Çin kaynaklarında Tuman olarak geçmektedir.
  • Başkentleri Toprak Ana denilen Ötüken’dir.
  • Çin Seddi ilk defa Teoman döneminde örülmeye başlanmıştır.Mete Han döneminde ise bitmiştir.
  • Teoman’ı tahttan indiren Mete Han Asya Hun devleti Hakan’ı olmuştur.Mete Han’ın tahta çıkış tarihi olan M.Ö. 209 bugün Türkiye Cumhuriyeti’nin Kara Kuvvetleri Komutanlığının kuruluş tarihi olarak gösterilmektedir.)
  • Mete Han dönemi Asya Hun Devleti’nin en parlak dönemidir.
  • Mete Han tüm Türk boylarını tek çatı altında toplamıştır.
  • Çin kaynaklarında Mao-Dun olarak geçmektedir.
  • Devlet Merkez sağ-Sol şeklinde idare edilmiştir.
  • İlk düzenli Ordu Mete Han döneminde kurulmuştur.
  • Onluk sisteme geçilmiştir.
  • Islıklı ok ilk defa Mete Han döneminde kullanılmıştır.
  • Vatan ve Millet sevgisinden bahseden ilk kişi Mete Han’dır.
  • Kendisinde toprak isteyen Çin hükümdarına “Toprak Milletindir onu kimseye vermem” demiştir.
  • Mete Han’dan sonra tahta geçen Ki-Ok Çinli prenseslerle evlenme geleneği başlatmıştır.
  • Çi-Çi ise Mete Han gibi Türk milliyetçisidir.
  • Artan taht kavgaları ve Çinlilerin baskılarından dolayı Asya Hun devleti M.S 216 Tarihinde Batı ve Güney olmak üzere 2’ye ayrılmıştır. Batı Hun devleti Çinlilere bağlanmıştır.Sonrasında ise Kavimler Göçü meydana gelmiştir.

NOT: Orta Asya’nın en uzun ömürlü devleti Asya Hun Devleti’dir.

Asya Hun devletinin parçalanmasından sonra Asya’nın batısında bulunan Hunlar ilerleyerek Alan’ların topraklarını ele geçirmiştir.Buradaki kavimlerin hareketi sonucu Kavimler göçü başlamıştır.

Sonuçları:

  • Roma İmparatorluğu Doğu ve Batı olmak üzere 2’ye ayrılmıştır.
  • Zamanla Batı Roma İmparatorluğu yıkılmıştır.
  • İlkçağ kapanıp Ortaçağ açılmıştır.
  • Türk kültürü Avrupa’ya yayılmıştır.
  • Avrupa’da feodalite kurulmuştur.
  • Dogmatik düşünce yayılmıştır.
  • Avrupa’da birçok Türk devleti kurulmuştur.Hunlar,Avarlar, Macarlar,Bulgarlar gibi.
  • Avrupa’da kurulan birçok Türk devleti milli kimliklerini kaybedip asimile olmuşlardır.
  • Kavimler Göçünden sonra Balamir komutasındaki Türkler tarafından Macaristan’da Avrupa Hun Devleti kurulmuştur.
  • Avrupa’da kurulan ilk Türk devletidir.
  • Balamir’den sonra başa Uldiz geçmiştir.
  • Uldiz zamanında Anadolu’ya ilk akınlar başlamıştır.
  • Uldiz Bizans’ı baskı altına tutmuş ve kendisine gönderilen Trakya elçisine ‘’İstesem Güneşin battığı yere kadar her yeri zaptederim.’’ demiştir.
  • Devlet en güçlü dönemini Atilla döneminde yaşamıştır.
  • Atilla Batı Roma üzerine İtalya ve Galya,Doğu Roma üzerine ise I.ve II. Balkan seferlerini başlatmıştır.
  • Bizans ile yapılan mücadeleler sonucunda Margos ve Anatolyus antlaşmaları imzalanmıştır.
  • Bizans üzerinde hâkimiyet kuran Atilla,Alpler üzerinden Roma’ya girmiştir.Hunlar Papa I.Leo aracılığıyla Atilla ile antlaşmak istemiştir.Atilla Batı Roma üzerindeki hakimiyet kurduğu,daha önce şehri istila eden Got kralının ani ölümü,Doğu’dan gelen Sasani tehlikesi gibi nedenlerden dolayı şehri yağmalamaktan vazgeçmiştir.
  • Batı Romalılar Atilla’nın kendilerini cezalandırmak için gönderildiğine inandıkları için kendisine ‘’Tanrının Kırbacı’’,’’Cesur Kavimlerin Efendisi’’ gibi unvanlar vermiştir.Aynı zamanda Hun-Burgod mücadelelerinden dolayı Almanların Nibeluengen Destanında Atilla için ‘’Etzel’’ de denilmiştir.
  • Atilla’nın ölümünden sonra İlek, İrnek ve Dengizlik başa geçmişse de devlet iyice zayıflamış ve yıkılmıştır.
  • Avar ülkesinde çıkan Töles isyanının bastırılmasında etkili olan Bumin Kağan tarafından Ötüken’de kurulmuştur.
  • Köktürkleri kuran kabilenin adı Aşina’dır.
  • Bumin Kağan ‘’İl Kağan’’ unvanını almıştır.
  • Tarih’te ‘’Türk’’ adıyla kurulan ilk devlettir.
  • Asya Hun devletinden sonra Türk birliğini sağlayan ikinciTürk devletidir.
  • Sınırları en geniş olan Türk devletidir.
  • Bumin Kağan ülkeyi Doğu-Batı şeklinde ayırıp kardeşi İstemiYabgu ile yönetmiştir.
  • Sasanilerle ittifak kurarakAkhunları,Bizanslarla ittifakkurarak ise Sasanileri ortadankaldırmıştır.
  • Bizans ile ilk siyasi ilişkiler Göktürklerdöneminde olmuştur.
  • Bizans’tan gelen elçinin adı Zemerkhos,GöktürklerdenBizans’a giden elçinin adı ise Maniah’tır.
  • Göktürklerin en parlak dönemi ise Mukan Kağan dönemidir.
  • Tapo Kağan Budizm inancından etkilenmiş ve bunu kendiülkesinde yaymak istemişse de tepki almıştır.
  • ‘’Yedi İklimin ve Yedi Irkın hükümdarı’’ olarak tanınan hükümdar Tardu’dur.
  • Köktürkler hanedan mücadeleleri ve Çin baskılarındandolayı yıkılmış ve yaklaşık 50 yıl Çin esaretindeyaşamıştır(MATEM EVRESİ).Bu dönemde sık sık ayaklanılsada başarılı olunamamıştır. Bu ayaklanmaların en ünlüsü Kürşad ayaklanmasıdır.
  • Sık sık ayaklanan Türkler 682’de Kutluk Kağan önderliğinde bağımsızlıklarını kazanmışlardır.
  • Bu başarısından dolayı kendisine ‘’İlteriş(Derleyen,Toplayan)’’ unvanı verilmiştir.
  • Kutluk Kağan’dan sonra başa Kapkan Kağan geçmiştir. Kapkan Kağan’a ‘’Otuz Boyun Kağanı’’ unvanı verilmiştir.
  • Devlet en parlak dönemini ise Bilge Kağan dö- neminde yaşamıştır.
  • Bilge Kağan ülkeyi Kül Tigin ve Vezir Tonyukuk ile yönetmiştir.
  • Bu dönemin en parlak dönemi olma nedeni ‘’Türklerin Bismarc’ı’’ ve ‘’Apa Tarkan’’ unvanlarını alan Tonyukuk’un bilgi ve tecrübelerini Bilge Kağan ve Kül Tigin ile paylaşmasıdır.Tonyukuk aynı zamanda Türk Tarihinin ilk veziridir.
  • Kültigin ve Bilge Kağan’ın ölümünden sonra Uygur,Basmil ve Karlukların saldırıları sonucu II.Köktürk devleti yıkılmıştır.
  • Bu dönemde ilk alfabe kullanılmıştır.
  • Para ilk defa bir değişim aracı olarak kullanılmıştır.
  • Orhon abideleri bu dönemde yazılmıştır.
  • Çin kaynaklarında ‘’Şahin Gibi dolaşan,Hücum eden’’ anlamlarına gelir.
  • Kurucusu Kutluk Bilge Kül Kağan’dır.
  • En parlak dönemleri Moyen-Çur dönemidir.
  • Moyen-Çur’dan sonra tahta geçen Böğü Kağan Tibet seferi dönüşünde Mani adı verilen bir rahip ile tanışarak Maniheizm’i benimsemiştir.Maniheizm’e bağlı olarak;Hükümdarların isimlerinin başına ‘’Ay,kün’’ gibi isimler getirilmiştir. Hayvansal gıdalardan uzaklaşılmış,savaşçılık özellikler kaybedilmiş ve Tarım yapılarak ilk defa Yerleşik hayata geçilmiştir.
  • İlk Türk şehir devletleri kurulmuştur.
  • Türk Tarihinin ilk mimari eserleri verilmiştir.
  • Yeni bir dini öğrenmek için birçok kitap basılmış ve kütüphane kurulmuştur.
  • Tiyatro’nun temelleri atılmıştır.
  • 14 Harften oluşan alfabe kullanılmıştır.
  • Stupa adı verilen tapınaklar oluşturulmuştur.
  • Kırgızların saldırılar sonucu Kansu ve Tufan Uygurları diye 2’ye ayrılmışlardır.
  • Moğolların Türkleşmesinde Tufan Uygurları etkili olmuştur.
  • Günümüzde Sincan bölgesinde yaşamaktadırlar.
  • Çin Kaynaklarında Juan-Juan olarak geçmektedirler.
  • Bayan Han önderliğinde kurulmuştur.
  • İstanbul Sasanilerin yardımı ile 2 defa kuşatılmıştır.
  • Avrupa’ya üzengi yapımını öğretmişlerdir.
  • Hıristiyanlığı kabul eden Avarlar,Frankların saldırıları sonucu yıkılmıştır.
  • Kelime anlamı ‘’Karışık,karmaşık’’ tır.
  • Kurucusu Kubrad’tır
  • Kubrad’ın ölümünden sonra Hazarların saldırıları sonucu İtil ve Tuna bulgarları olmak üzere ikiye ayrılmıştır.

TUNA BULGARLARI

  • Kurucusu Asparuh Han’dır.
  • Kurum Han döneminde İstanbul kuşatılmıştır.
  • Boris Han döneminde Hıristiyanlık kabul edilmiştir.
  • Çar unvanını kullanan ilk Türk devletidir.Çar unvanını kullanan ilk hükümdar ise Simon’dur.

İTİL (VOLGA) BULGARLARI

  • Almış Han döneminde Abbasi halifesinden İslamiyet’i öğrenmek amacıyla bir heyet istemiştir.Gelen heyetin içinde İbn-i Fadlan da bulunmaktadır.İbn-i Fadlan’ınRihle adlı eseri İtilbulgarlarının İslamiyet’e geçme hikayesi anlatılmaktdır.
  • İslamiyet’i kabul eden İlk Türk devletidir.
  • Kuzey Kafkasya’da kurulmuşlardı
  • Kağan semboliktir. Devlet idaresi tamamen Bey adı verilen yöneticilerin elindedir. Bu durum Hazarlar’da Çift Hâkimiyet anlayışının olduğunu göstermektedir.
  • Museviliği benimseyen ilk Türk devletidir.
  • Halk arasında Musevilik,Hıristiyanlık ve İslamiyet özgür bir şekilde yaşanmıştır.Bu yüzden bu döneme ‘’Hazar Barış Çağı’’ adı verilmiştir.
  • Avrupa’da kurulan ilk Türk devletleri arasında en uzun ömürlü olanı ve en güçlü olanıdı
  • İlk Türk-Arap savaşları bu dönemde yaşanmıştı
  • Hazar ülkesinde yaşatan Müslümanların liderine ‘’Hazz’’ adı verilmektedir.
  • Ordularında paralı asker kullanan ilk Türk devletidir.
  • Kürk yolu üzerinde hâkimiyet kurmuşlardı
  • Polonya’da yaşayan Karay Türkleri Hazarların soyundandır.
  • Rus knezlikleri tarafından yıkılmıştı
  • Kurucusu Arpad’tır.
  • Hıristiyanlığın Katolik mezhebini benimsemişlerdir.
  • Slavların germenleşmesini engellemişledir.
  • İlk Türkoloji Enstitüsü Budapeşte’de kurulmuştur.
  • Kendilerini Avrupa Hun Devleti’nin varisi olarak görmüşlerdir
  • Bizans ordusunda ücretli olarak görev almışlardı
  • Malazgirt savaşında taraf değiştirerek Büyük Selçukluların tarafına geçmiş
  • Divan-i Lügati’t Türk’te ‘’Rum Diyarında oturan bir bölük’’ olarak geçmektedir.
  • İstanbul’u kuşatmak isteyen Çaka Bey’e destek olmuşlardı
  • Miklos hazineleri Peçeneklere aittir.
  • Kelime anlamı Sarı Saçlı,öfkeli’
  • Eyyubi ve Memlük ordularında görev yapmışlardı
  • CodexComenicus adında bir sözlük yapmışlardır.(Venedik Kütüphanesinde)
  • Oğuzlar ile yaptıkları mücadeleler Dede Korkut Hikâyelerinde yer almıştı
  • Ruslar ile yaptıkları mücadeleler İgor Destanında yer almıştı
  • Bizans ordusunda paralı asker olarak görev yapmışlardır.
  • Oğuz adı ilk defa Orhun kitabelerinde yer almıştır.
  • En Kalabalık Türk boyudur.
  • Hıristiyan oğuzlara Uz adı verilmektedir.
  • Romanya civarında yaşayan GagauzlarOğuzlar’ın torunlarıdır.
  • Büyük Selçuklu,Anadolu Selçuklu ve Osmanlı’nın kurulmasında etkili rol oynamışlardır.
  • Kelime anlamı ‘’Yol değiştiren,sapan’’ anlamındadır.
  • Buğarık adlı kadın hükümdarları vardır.
  • Anadolu’ya sefer düzenleyen ikinci Türk topluluğudur.
  • Sibirya’ya adını vermişlerdir.
  • Altın ordu devletine bağlanarak İslamiyet’e geçmişlerdir.
  • İbn-i Fadlan Seyahatnamesinde Başkırtlardan bahsetmişti
  • Bilinen ilk hükümdarıBaga Tarkan’dır. Baga Tarkan kendi adına para bastırmıştır.
  • HükümdarlarıÇor unvanını kullanmıştı
  • Sulu Kağan zamanında Emevilerle savaşarak Orta Asya’nın araplaşmasını engellemiş
  • Uygurlardan sonra yerleşik yaşama geçen ikinci Türk devletidir.
  • Afganistan civarlarında kurulmuştur.
  • Sasani ülkesinde meydana gelen Mazdek İsyanının bastırılmasında etkili olmuşlardır.Mazdek İsyanı Tarihteki ilk Komünist isyan’dır.
  • Göktürk ve Sasanilerin işbirliği sonucu yıkılmışlardır.
  • Akhunlar’da Ay-yıldız tamga olarak kabul edilmiştir.
  • Sarı ve Kara olmak üzere ikiye ayrılmışlardır.
  • Uygurları yıkarak Ötüken merkez olarak kurulmuşlardır.
  • Ölülerini yakan tek Türk devletidir.
  • Milletlerarası yarışma düzenleyen ilk Türk devletidir.
  • Orta Asya’da kurulan son Türk devletidir.
  • Moğol Hakimiyetine giren ilk Türk topluluğudur.
  • Dünyanın en uzun destanı olan Manas destanını yazmışlardır.
  • 1991’de Sovyetlerin dağılmasından sonra Kırgizstan’da kurulmuştur.
  • İslamiyet’i kabul eden ilk Türk topluluğudur.
  • Karluk hükümdarları Atasagun unvanını taşımışlardır.
  • Karluklara Üç Kabile Yabguluğu da denilmiştir.
  • Moğol Hâkimiyetine giren ilk Müslüman Türk topluluğudur.
  • Karahanlıların kurulmasında rol oynamışlardır.
  • Talas savaşında Çinlilere karşı Müslümanların yanında savaşa katılmışlardır.

PAYLAŞ
Önceki makaleParagrafın Yapısı-1
Sonraki makale20.yy Osmanlı Devleti Siyasi Olayları
Bilim Delisi, Öğretmen, Yazılımcı, Grafiker ve Editör Kendi işini kendi yapmayı seven sürekli gelişime açık, yenilikleri hayranlıkla izleyen ve bunu kendinde izleyen, sürekli araştıran bilginin yararlı ve paylaşılması gerektiğine inanan genç teknoloji aşığı... Adobe Photoshop Adobe Illustraor Adobe After Effects Wordpres Editör Yazılımcı ( ASP, SQL) Öğretmen Elektronik Programcısı "Fazlasından Hiç Çekinmedim, Üzüldüğüm Azına Kaldıklarım"

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here